Osmanlı İmparatorluğu, dünya tarihinin en uzun ömürlü devletlerinden biri olarak, çok geniş bir coğrafya üzerinde, hâlâ silinmeyen çok derin izler bırakmıştır.

İçerik olarak, padişahın kesin emir niteliğini taşıyan fermanlar, tarihsel süreklilik içerisinde, sanatsal formatını sürekli zenginleştirerek, biçimsel anlamda müstakil bir sanat eseri kimliğine ulaştı.

Fermanlarda kullanılan yazı sitili, süslemeler, fermana çekilen tuğra, kullanılan mürekkep cinsleri, fermanın yazıldığı malzemenin özelliği gibi temel ayrıntıların tümü, aslında fermanın ruhuna yayılmış olan, idari ve siyasi iradenin görkemli tezahürünün yapı taşlarıdır.

Osmanlı Devleti’nden devralınan zengin arşiv mirası, belki de Türkiye Cumhuriyeti’ni, dünyanın en önemli arşivlerinden birisine sahip kılmakta. Geniş bir coğrafyada, altı yüzyıla aşkın süre ile ay akta kalmış, farklı toplumları barış içinde bir arada yaşatmayı başarmış bir imparatorluktan, cumhuriyet sonrasına intikal etmiş zengin tarih, arkeoloji, mimari, kültür ve sanat mirası, yalnız Türkiye’nin değil, bugün bağımsız devletler kurmuş, Ortadoğu’dan Balkanlar’a, Akdeniz’den Afrika’ya dek uzanan, pek çok ülkenin milli ve ortak tarihlerinin tespiti ve yazılmasında başvurulacak en önemli kaynak niteliğini de taşımaktadır.

Ferman; padişahların herhangi bir iş hakkında tuğra veya nişanını taşıyan yazılı emridir. Farsça bir kelime olan ferman; emir, irade ve buyruk anlamına gelmektedir. Kelime, kronolojik köken itibarı ile İlhanlılar tarafından, İslamiyet’i kabul etmelerinden sonra kullanılmış, daha sonra da Osmanlılara geçerek yerleşmiştir. Selçukluları ve Memlükler’de ferman yerine “tevki” kullanıldığı gibi, İlhanlılar, Timurlular, Karakoyunlu Devletleri, Altınordu ve Kırım Hanlıklarında “yarlığ” kelimesi de kullanılmıştır.

Osmanlılar’da belirli bir düzen sıralaması ile yazılan ferman, ilk önce kelimenin anılması ile başlar. Devamında, yazıldığı kimsenin rütbe derecesine göre dua ve övgü, gönderilen kimseye padişah isteğinin emrolunması, yapılması istenen işin ayrıntılı bir biçimde ve mevcut işleyiş ya da kurallar üzerinden belirtilmesi, verilen işin (emrin) yerine getirilmesi için istek ve son olarak da fermanın tarihi ve gönderildiği yerin ismi yer alır.

Fermanlar, gönderildikleri kimseler ve yerine getirilmesi istenen istekler (emirler) açısından da farklılıklar göstermektedir. Elçilikler, önemli mevki atamaları ve toprağın işlenmesiyle ilgili tımar ve berat fermanları çokça rastlanılan konuları oluşturur. Bunlarla beraber Mekke ve Medine’deki kutsal mekânların bakım, tamir ve temizliği ile ilgili olarak verilen feraset fermanları herkesin sahip olmak istediği en önemli fermanlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu sergide, birbirinden farklı çok güzel divani hat örnekleriyle yazılmış ve çok iyi kondisyonda ferman örnekleri, sanatseverlerin beğenisine sunulmuştur.